IGRA ГЭЖ ЮУ ВЭ?

Interferon-Gamma Release Assays (IGRAs) нь сүрьеэгийн микобактерийн халдварыг илрүүлдэг цусны шинжилгээ юм. IGRA нь БЦЖ вакцинжуулалтын байдал үр дүнд нь нөлөөлдөггүй, өвчтөн нэг удаа ирэлтээр шинжлүүлэх боломжтой буюу лабораторийн тусгай нөхцөлд хийгддэг арьсны сорилын орчин үеийн дэвшилтэт арга юм. IGRA шинжилгээний нэг төрөл бол Квантиферон ТБ-Голд (КФТ) шинжилгээ юм.

ШИНЖИЛГЭЭНИЙ ЗОРИЛГО

IGRA нь M. tuberculosis халдварыг шууд бус аргаар илрүүлдэг бөгөөд халдвар авах эрсдлийг үнэлэх, радиограф болон бусад эмчилгээ оношлогоог хооронд холбох зорилгоор ашигладаг. Шинжилгээний зарчим ESAT-6, CFP-10 болон TB7.7 уургуудыг дуурайж хийсэн уургийн бүрдлийг ашиглан лабораторын нөхцөлд бүхэл цусны эсүүдийг өдөөж интерферон гаммагийн коцентрацийг фермент холбоот эсрэг биеийн урвалаар шинжилдэг. Эдгээр уургууд болох ESAT-6, CFP-10, and TB7.7 нь сүрьеэ үүсгэдэг омогт агуулагддаг ба M. kansasii, M. szulgai, M. marinum бусад сүрьеэ үүсгэдэггүй микобактерт агуулагддаггүй уургууд юм. M. tuberculosis цогц организмаар үүсгэгдсэн сүрьеэгийн халдвар авсан хүний цусанд уургууд болон бусад микобактерийн антигенийг таньдаг лимфоцитүүд үүссэн байдаг. Энэхүү таних процесст IFN-γ хэмээх цитокиний үүсэлт болон ялгаралт хамааралтай. Ялгарсан IFN-γ-г илрүүлээд, тоон үзүүлэлтийг гаргах нь энэхүү шинжилгээний үндэс юм. КФТ систем нь тусгай цус цуглуулах 3 төрлийн хуруу шилэнд бүхэл цусыг цуглуулдаг. Цуглуулж цусыг 16-24 цаг хүний биеийн температур болох 37°С-д инкубацалж, үүний дараагаар ийлдэст шинжилгээ хийж пептид антигенүүдэд халдварын улмаас үүссэн IFN-γ хариу урвал үзүүлж байгаа эсэхэд үнэлгээ өгдөг. КФТ шинжилгээ нь хоёр үе шаттай явагддаг. Эхний үе шатанд КФТ цусны хуруу шил болох Нил хуруу шил, ТБ Антиген хуруу шил, Митоген хуруу шилнүүдэд тус бүрт нь бүхэл цус цуглуулж авна. Митоген хуруу шил нь КФТ шинжилгээнд эерэг хяналт болдог төдийгүй цусаа зохих ёсоор авсан, тээвэрлэсэн, инкубацалсан зэрэгт үнэлгээ өгөхөд хэрэглэгддэг. Эдгээр хуруу шил нь Монгол улсын байгалийн тогтоцоос (далайн түвшинээс дээш 3,350-6,150 фитийн өндөрт оршдог) шалтгаалан АНУ-д тусгайлан захиалж үйлдвэрлэгдсэн. Шинжилгээний хариу эерэг, сөрөг, тодорхойгүй гэсэн 3 төрөл гарна. Эерэг хариу нь сүрьеэгийн халдвар авсаныг илтгэх ба сөрөг хариу нь сүрьеэгийн халдвар аваагүйг илтгэнэ. Харин тодорхойгүй хариу нь тухайн хүний дархлаа тогтолцооны хариу урвалаас шалтгаалах ба тодорхойгүй хариу гарах нь маш цөөн тохиолддог.

IGRA ШИНЖИЛГЭЭНИЙ ДАВУУ ТАЛУУД

• Цуснаас сүрьеэгийн халдварыг илрүүлнэ.

• Сүрьеэгийн БЦЖ вакцинжуулалтын байдал уг шинжилгээний үр дүнд нөлөөлдөггүй буюу хуурамч эерэг хариу гарахгүй.

• Сүрьеэгийн арьсны сорилтой харьцуулахад мэдрэг чанар - 84%, өвөрмөц чанар - 99% (арьсны сорилын мэдрэг чанар-70%, өвөрмөц чанар-59%)

• Уушгины болон уушгины бус бүх хэлбэрийн сүрьеэгийн халдварыг оношилно.

• 24-48 цагийн дотор хариу гарна.

• Клиникийн ба шинжлэх ухааны 900 гаруй өгүүлэл хэвлэгдсэн Олон улсын стандартын дагуу сүрьеэгийн БЦЖ вакцин хийлгэсэн хүмүүст арьсны сорил хуурамч эерэг хариу гарах магадлалтай тул сүрьеэгийн халдварыг илрүүлэх IGRA шинжилгээ хийлгэхийг зөвлөдөг. Тиймээс IGRA шинжилгээ нь БЦЖ вакцин товлолоор хийдэг манай орны хувьд сүрьеэгийн халдварыг илрүүлэх Алтан Стандарт болно.

IGRA-Н ОЛОН УЛСАД ХҮЛЭЭН ЗӨВШӨӨРӨГДСӨН БАЙДАЛ

• Дэлхий дахинд > 1000 тооны лабораториуд IGRA шинжилгээг хийдэг.

• АНУ-д >300 тооны лаборатори тогтмол IGRA хийдэг.

• 1 жилд хийгддэг шинжилгээний тоо >3,000,000 хүрсэн одоо ч өссөөр байна.

• АНУ-д: 1 жилд >1,100,000 шинжилгээ хийгддэг.

• Эмнэлгийн ажилчид ихэвчлэн хамрагддаг.

• Европт: дархлаа дарангуйлагдсан, сүрьеэ сэжиглэсэн, хавьталтай хүмүүс хамрагддаг.

• Азид: эмнэлгийн ажилчид, сүрьеэг сэжиглэсэн, хавьталтай хүмүүс ихэвчлэн хамрагддаг.

IGRA шинжилгээг АНУ-н Хүнс ба Эмийн Хяналтын Хүрээлэн (FDA -Food and Drug Administration), Өвчний Хяналт ба Урьдчилан Сэргийлэлтийн Төв (CDC - The Centers for Disease Control and Prevention) албан ёсоор хүлээн зөвшөөрч сүрьеэгийн халдварыг илрүүлэхэд IGRA шинжилгээг зөвлөсөн байна.

Доорх линкнээс дэлгэрэнгүй мэдээллийг харна уу:

1.https://www.cdc.gov/tb/publications/factsheets/testing/igra.htm

2.http://www.fda.gov/MedicalDevices/ProductsandMedicalProcedures/DeviceApprovalsandClearances/Recently-ApprovedDevices/ucm084025.htm

© 2016 Бүх эрх хуулиар хамгаалагдсан, Монголын эрүүл мэндийн үүсгэл Судалгааны төв